Mehir Alacağı Davası

Mehir alacağı davası, evlilik sırasında veya evlilik öncesinde kararlaştırılan mehirin ödenmemesi halinde açılan alacak davasıdır. Türk hukukunda mehire ilişkin açık bir yasal düzenleme bulunmamakla birlikte, Yargıtay kararları doğrultusunda mehir senedi bağışlama vaadi niteliğinde kabul edilmekte ve hukuki koruma görmektedir.

Bu yazımızda mehir nedir, mehir senedi nasıl düzenlenir, mehir alacağı hangi şartlarda talep edilebilir, boşanmada mehir hakkı nasıl korunur ve mehir alacağı davalarında görevli mahkeme ile ispat kuralları nelerdir sorularını ayrıntılı olarak ele alacağız.

Mehir Nedir?

Mehir, evlilik birliğinin kurulması sırasında veya evlilik devam ederken eşlerden birinin diğerine karşılıksız olarak vermeyi taahhüt ettiği para, altın, taşınmaz ya da ekonomik değeri bulunan bir malvarlığı unsurudur. İslam hukukundan kaynaklanan bu uygulama, Türk hukukunda doğrudan düzenlenmemiş olmakla birlikte hukuken geçerli kabul edilmektedir.

Türk hukukuna göre mehir, eşler arasındaki bir bağışlama vaadi olarak değerlendirilmektedir. Bu nedenle bir mehir anlaşmasının varlığı halinde, mehir alacağı hukuki koruma altında bulunmaktadır. Uygulamada göre mehir çoğunlukla altın, döviz, taşınmaz veya araç şeklinde kararlaştırılmaktadır.

Mehir; peşin olarak ödenebileceği gibi belirli bir şartın gerçekleşmesine bağlı olarak da kararlaştırılabilir. Özellikle boşanma davası sonrasında ödenmesi kararlaştırılan mehir türü uygulamada sıkça görülmektedir.

Mehir Senedi Nedir ve Nasıl Düzenlenir?

Mehir senedi, eşlerden birinin diğerine belirli bir mal veya para vermeyi yazılı olarak taahhüt ettiği belgedir. Uygulamada bir mehir alacağının ispatında en önemli delil mehir senedidir.

Düzenlenen mehir senedinde;

●Tarafların kimlik bilgileri,

●Mehir olarak verilecek mal veya para,

●Miktar veya değer,

●Varsa ödeme zamanı,

●Şarta bağlı ise şartın ne olduğu,

●Tarafların imzaları,

açık şekilde yer almalıdır.

Örneğin mehir senedinde erkeğin boşanma halinde kadına 200 gram altın ödemeyi kabul ettiği düzenlenebilir. Aynı şekilde bir taşınmazın devri veya belirli bir para alacağının ödenmesi de mehir konusu olabilir.

Mehir Senedinin Geçerlilik Şartları Nelerdir?

Mehir senedine dayalı hak talebinde bulunulabilmesi için bazı geçerlilik şartlarının bulunması gerekir.

Öncelikle mehir senedinin yazılı şekilde düzenlenmesi gerekir. Yazılı belge bulunmaması halinde mehir alacağının ispatı önemli ölçüde zorlaşmaktadır.

Mehir senedinin geçerli kabul edilebilmesi için ayrıca;

●Yazılı şekilde düzenlenmiş olması,

●Taraflarca imzalanması,

●Konusunun belirli olması,

●Ahlaka ve kamu düzenine aykırı olmaması,

●Karşılıksız kazandırma niteliği taşıması,

gerekmektedir.

Özellikle mehir senedinde yer alan mal veya para miktarının açıkça belirtilmesi büyük önem taşımaktadır. Belirsiz veya uygulanması mümkün olmayan hükümler uyuşmazlıklara neden olabilmektedir.

Mehir Alacağının Hukuki Niteliği

Türk hukukunda olan mehir, Yargıtay kararlarında ağırlıklı olarak bağışlama vaadi sözleşmesi kapsamında değerlendirilmektedir. Bu nedenle mehir alacağı, boşanmanın fer'i sonuçlarından biri değil, bağımsız bir alacak hakkı niteliği taşımaktadır.

Bu hukuki nitelik nedeniyle mehir talebinde bulunan eş, alacağını genel hükümler çerçevesinde talep edebilmektedir. Ayrıca mehir konusu malvarlığı değerleri bağış niteliğinde kabul edildiğinden, eşin kişisel malı sayılmakta ve mal paylaşımı hesaplamalarına dahil edilmemektedir.

Mehir Alacağı Davası Hangi Durumlarda Açılır?

Mehir alacağı davası, mehir olarak kararlaştırılan edimin yerine getirilmemesi halinde açılan bir alacak davası niteliğindedir.

Özellikle;

●Mehir senedinde belirtilen vadenin gelmesi,

●Şarta bağlı mehirlerde şartın gerçekleşmesi,

●Boşanmanın kesinleşmesi,

●Ödeme yükümlülüğünün yerine getirilmemesi,

durumlarında mehir davası açılması mümkündür.

Örneğin boşanma halinde ödenmesi kararlaştırılan 300 gram altının ödenmemesi durumunda, alacaklı eş mehir alacağını dava yoluyla talep edebilir.

Boşanma Davasında Mehir Talebi Nasıl İleri Sürülür?

Boşanma davası sürecinde mehir alacağı gündeme gelebilmektedir. Ancak mehir alacağı, nafaka veya tazminat gibi boşanmanın doğrudan sonuçlarından biri değildir. Bu nedenle mehir talebinde bulunulurken hukuki niteliğin doğru belirlenmesi gerekir.

Uygulamada mehir alacağı bazı durumlarda boşanma davası içerisinde ileri sürülse de çoğu zaman ayrı bir alacak davası açılması tercih edilmektedir. Böylece hem boşanma davası hem de mehir alacağı daha sağlıklı şekilde değerlendirilebilmektedir.

Özellikle anlaşmalı boşanma halinde tarafların mehir konusunda da anlaşmaları mümkündür. Anlaşmalı boşanma protokolünde mehir alacağına ilişkin açık düzenleme yapılabilir. Ancak mehir alacağından açık şekilde feragat edilmemişse, boşanma sonrasında da mehir talebinde bulunmak mümkün olabilir.

Bu nedenle boşanma davası devam ederken veya boşanma kararının kesinleşmesinden sonra mehir alacağı bakımından hak kaybı yaşanmaması için mehir senedine dayalı taleplerin dikkatli şekilde ileri sürülmesi önem taşımaktadır.

Boşanmada Mehir Talep Edilebilir Mi?

Boşanmada mehir talep edilebilir mi sorusu, özellikle mehir senedi bulunan evliliklerde en sık karşılaşılan hukuki meselelerden biridir. Türk hukukunda mehire ilişkin özel bir kanun hükmü bulunmamakla birlikte, Yargıtay kararları doğrultusunda mehir bağışlama vaadi niteliğinde değerlendirilmektedir.

Bu nedenle yazılı bir mehir anlaşması veya mehir senedi olması halinde kadın, mehir alacağını talep edebilir. Dolayısıyla mehir, yalnızca dini veya geleneksel bir uygulama olarak değil, belirli şartların varlığı halinde hukuken korunabilen bir alacak hakkı olarak kabul edilmektedir.

Özellikle boşanma davası açıldığında veya boşanma kararının kesinleşmesinden sonra, mehir senedinde belirlenen şartların gerçekleşmesi halinde mehir alacağı gündeme gelebilmektedir.

Anlaşmalı Boşanmada Mehir Alacağı Talep Edilebilir Mi?

Anlaşmalı boşanma sürecinde de mehir alacağı talep edilmesi mümkündür. Taraflar anlaşmalı boşanma protokolünde mehir konusunda özel düzenlemeler yapabilirler.

Ancak anlaşmalı boşanma sırasında mehir alacağı hakkında açık bir feragat hükmü bulunmuyorsa, boşanma sonrasında da mehir hakkını talep edebilir. Bu nedenle anlaşmalı boşanma protokolü hazırlanırken mehir alacağına ilişkin düzenlemelerin açık şekilde kaleme alınması önem taşımaktadır.

Taraflar isterlerse boşanma davası ile mehir alacağını da çözüme kavuşturabilirler. Bunun yanında mehir alacağı hakkı, protokolde açıkça sona erdirilmemişse daha sonra açılan mehir alacağı davasının konusu da olabilir.

Kadın Mehir Olarak Hangi Hakları Talep Edebilir?

İslam hukukuna göre mehir, ekonomik değeri bulunan hemen her türlü malvarlığı unsurundan oluşabilir. Türk hukukunda da geçerli kabul edilen mehir uygulamalarında konu bakımından geniş bir serbesti bulunmaktadır.

Kadın;

●Altın

●Para

●Döviz

●Taşınmaz

●Araç

●Ziynet eşyaları

●Değerli eşyalar

●Alacak hakları

gibi ekonomik değeri bulunan unsurları mehir olarak talep edebilir.

Örneğin evlenme sırasında mehir senedi düzenlenerek belirli gram altın, bir konut veya araç vaat edilmiş olabilir. Bu durumda mehir senedinde yazılı edimlerin yerine getirilmesi talep edilebilir.

Mehir Verilir Mi ve Ne Zaman Muaccel Hale Gelir?

Mehir verilir mi sorusunun cevabı, tarafların yaptığı anlaşmaya göre değişmektedir. Mehir peşin kararlaştırılmışsa evlenme sırasında ödenmesi gerekir.

Buna karşılık mehir dini nikah veya resmi evlilik sırasında ileride ödenmek üzere kararlaştırılmış olabilir. Bu durumda mehir, belirlenen şart gerçekleştiğinde muaccel hale gelir.

Uygulamada en sık karşılaşılan örneklerden biri, boşanma halinde ödenmesi kararlaştırılan mehirdir. Böyle durumlarda boşanma davası açıldığında değil, boşanma kararının kesinleşmesiyle birlikte mehir borcunun muaccel hale geldiği kabul edilmektedir.

Mehir Talebi ile Diğer Boşanma Hakları Arasındaki İlişki

Mehir alacağı, nafaka, maddi tazminat veya manevi tazminat gibi boşanmanın doğrudan sonuçlarından farklı bir hukuki niteliğe sahiptir.

Türk Medeni Kanunu'na göre mehir, boşanmanın fer'i sonuçları arasında yer almaz. Bu nedenle kadın hem nafaka hem tazminat hem de mehir alacağını aynı anda talep edebilir.

Örneğin kadın;

●Yoksulluk nafakası

●Maddi tazminat

●Manevi tazminat

●Ziynet alacağı

●Mehir alacağı

haklarını birbirinden bağımsız olarak ileri sürebilir.

Bu nedenle mehir talebinde bulunulması diğer boşanma haklarının kullanılmasına engel teşkil etmez.