Konkordato Nedir? Konkordato Başvurusu ve Şartları

Konkordato Nedir? Konkordato Başvurusu ve Şartları

Ekonomik dalgalanmalar ve nakit akışı sıkıntıları, en güçlü işletmeleri bile zaman zaman ödeme güçlüğüyle karşı karşıya bırakabilir. İşte bu noktada devreye giren konkordato; borçlarını vadesinde ödeyemeyen veya ödeyememe riski taşıyan dürüst borçluların, alacaklılarıyla mahkeme gözetiminde anlaşarak borçlarını yeniden yapılandırmasını sağlayan kritik bir hukuki koruma kalkanıdır.

İcra ve İflas Kanunu uyarınca düzenlenen bu mekanizma, borçluyu cebrî icra takiplerinden ve iflastan korurken, alacaklıların da haklarını adil bir plan dahilinde güvence altına alır. Şirketlerin ticari faaliyetlerine devam edebilmesi ve ekonomik istikrarını yeniden kazanabilmesi için hayati bir önem taşıyan konkordato süreci, sıkı şekil şartlarına ve detaylı bir finansal planlamaya dayanmaktadır.

Bu yazımızda, iflasın eşiğindeki işletmelere ve gerçek kişilere nefes aldıran konkordato kurumunu, yasal başvuru şartlarını ve sürecin işleyişini güncel mevzuat doğrultusunda inceliyoruz.

Konkordato Başvurusu Nasıl Yapılır?

Ekonomik dalgalanmaların ve likidite sıkışıklığının yoğun hissedildiği ticari hayatta, firmaların nakit akışını koruması hayati önem taşır. Mali açıdan darboğaza giren şirketler için borçlarını yeniden yapılandırarak iflastan kurtulmanın en güvenli yolu yasal bir zemin kullanmaktır. Peki, konkordato başvurusu hukuken nasıl gerçekleştirilir?

Süreç, borçlu veya iflas isteme hakkına sahip olan alacaklı tarafından hazırlanan gerekçeli bir dilekçe ile başlar. Başvuru sırasında, talepte bulunan tarafın kanunda öngörülen maliyetleri karşılaması zorunludur. İşletmelerin bu zorlu süreçte ticari faaliyetlerine devam edebilmesi ve koruma kalkanı elde edebilmesi için ilk adım doğru yetkili mahkemeye gitmektir.

İflasa tabi borçlular için: İşlem merkezinin (merkez şubenin) bulunduğu yerdeki,

İflasa tabi olmayan borçlular için: Yerleşim yerindeki, Asliye Ticaret Mahkemesine başvuru gerçekleştirilir.

Başvuru aşamasında hukuki en kritik detay, Adalet Bakanlığı tarifesince belirlenen gider avansının vezneye depo edilmesidir. Bu avansın yatırılması HMK madde 114 kapsamında bir dava şartı olarak kabul edildiğinden, eksikliği halinde konkordato talebi doğrudan usulden reddedilir.

Konkordato Başvuru Şartları Nelerdir?

Her mali sıkıntıya düşen işletmenin doğrudan bu korumadan yararlanması mümkün değildir; kanun koyucu hem borçluyu hem de alacaklıyı korumak adına belirli sert koşullar aramaktadır. İlk olarak, borçlunun nakit akışında somut bir bozulma olmalı; yani borçlarını vadesi geldiği halde ödeyememe veya yakın gelecekte ödeyememe tehlikesi altında bulunmalıdır.

İkinci ve en önemli maddi şart ise dürüstlük ve iyi niyettir. Borçlunun alacaklıları zarara uğratma kastı taşımaması ve dürüst bir yönetim sergilemesi gerekir. Mahkemeye sunulacak verilerin gerçeği yansıtması, şirketin borçlarını yeniden ödeme iradesinin bulunması şarttır.

Son olarak şekli şart, kanunun 286. maddesinde sayılan tüm finansal tabloların, bağımsız denetim raporlarının ve karşılaştırmalı tabloların eksiksiz olarak dosyaya eklenmesidir. Bu belgeler, borçlunun mali durumunu net olarak ortaya koymalı ve başvuru tarihinden en fazla 45 gün öncesine ait güncellikte olmalıdır.

Konkordato Süreci Nasıl İşler?

Resmi olarak başlayan konkordato süreci, baştan sona sıkı bir yargısal ve idari denetim altında ilerler. Başvuru yapıldıktan sonra mahkeme, evraklar üzerinde yaptığı ilk incelemede şekli bir eksiklik görmezse derhal adımları başlatır. Süreç temel olarak iki büyük mühlet aşamasından oluşur: Geçici mühlet ve kesin mühlet.

Dilekçenin verilmesiyle başlayan bu koruma döneminde, borçlunun malvarlığını koruyucu tedbirler alınır. Ardından, atanan uzmanlar eliyle şirketin defterleri ve piyasa koşulları incelenerek borçlunun mali durumunu iyileştirip iyileştiremeyeceği araştırılır. Alacaklılar toplantısında proje oylanır ve nihayetinde mahkeme tarafından tasdik kararı verilerek süreç bağlayıcı bir ödeme planına dönüşür. En baştan tasdike kadar olan tüm bu zincir, yasal sınırlarla ortalama 6 ila 23 ay arasında bir zamana yayılır.

Geçici Mühlet Kararı Nedir?

Ticaret mahkemesi, önüne gelen başvuru dosyasında yasanın aradığı belgelerin eksiksiz olarak mevcut olduğunu tespit ettiğinde derhâl mühlet kararı verir. Bu ilk aşamaya geçici mühlet denir. Geçici mühletin temel işlevi, kesin mühlet kararı verilmeden önce yapılacak detaylı incelemeler ve duruşma aşamasına kadar borçlunun malvarlığının erimesini ve hacizlerle yağmalanmasını önlemektir.

Yasa gereği geçici mühlet süresi üç aydır. Ancak bu süre içinde komiserin veya borçlunun gerekçeli talebiyle en fazla iki ay daha uzatılabilir. Böylece geçici mühlet toplamda 5 ayı geçemez. Bu karar Ticaret Sicili Gazetesi ve Basın İlan Kurumu portalında konkordato ilanı yoluyla kamuoyuna duyurulur. İlanı gören alacaklılar, 7 günlük kesin süre içinde mahkemeye dilekçe vererek mühlet verilmesini gerektiren bir durum olmadığını savunup konkordato talebi reddini isteyebilirler.

Kesin Mühlet Süresi ve Sonuçları

Geçici mühlet döneminde yapılan incelemeler neticesinde, şirketin mali yapısının toparlanmasının ve projenin başarıya ulaşmasının mümkün olduğu anlaşılırsa, mahkeme borçluya bir yıllık kesin mühlet verir. Özel ve güçlük arz eden durumlarda bu süre, komiserin gerekçeli raporuyla altı aya kadar uzatılabilir. Kesin mühletin ilanıyla birlikte çok ağır ve net hukuki sonuçlar doğar:

Takiplerin Durması: Borçlu aleyhine 6183 sayılı Kanun dahil hiçbir icra takibi yapılamaz, başlamış takipler durur.

Tedbirlerin Uygulanmaması: İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları borçlu üzerinde tatbik edilemez.

Faizlerin Durması: Rehinle temin edilmemiş her türlü alacağa faiz işlemesi tamamen durur.

Tasarruf Sınırı: Borçlu, mahkemenin izni olmaksızın rehin tesis edemez, kefil olamaz ve işletmenin duran varlıklarını devredemez; aksi halde yapılan işlemler geçersiz sayılır.

Konkordato Komiseri Ne İş Yapar?

Mahkeme, geçici mühlet kararıyla birlikte sürecin şeffaf ve adil yürütülmesi amacıyla bir veya birden fazla uzmanı görevlendirir. Konkordato komiserinin temel işlevi, borçlu ile alacaklılar arasında köprü olmak ve yargılamayı yürüten mahkemeye rehberlik etmektir. Komiser, borçlunun ticari defterlerini inceler, malvarlığı envanterini çıkarır ve işletmenin faaliyetlerine devam ederken rasyonel kararlar alıp almadığını denetler.

Ayrıca konkordato projesini tamamlanmasına katkıda bulunmak, alacaklılar kurulunu düzenli bilgilendirmek ve alacaklılar toplantısını yönetmek komiserin asli ödevleridir. Kesin mühlet süresince borçlunun her hareketine nezaret eden komiser, sürecin sonunda konkordato projesinin kabul edilip edilmediğini ve tasdikinin uygun olup olmadığını gösteren detaylı bir gerekçeli rapor hazırlayarak dosyayı mahkemeye teslim eder.

Konkordato Talebinde Hangi Belgeler Sunulur?

Bir işletmenin yasal koruma kalkanından yararlanabilmesi için konkordato başvurusunda bulunurken dosyaya eklemek zorunda olduğu belgeler İİK m.286'da sıkı sıkıya düzenlenmiştir. Evrakların mali tutarlılığı, sürecin kaderini belirler. Dosyada bulunması zorunlu evraklar şunlardır:

Konkordato Ön Projesi: Borçların hangi vadede, ne oranda ödeneceğini ve gerekli finansal kaynağın nereden (sermaye artışı, kredi veya varlık satışı) bulunacağını gösteren detaylı taslak.

Mali Durum Belgeleri: Borçlunun mali durumunu gösteren güncel bilanço, gelir tablosu, nakit akış tablosu ve e-defter beratları.

Alacaklılar Listesi: Tüm alacaklıların isimlerini, imtiyaz durumlarını ve alacak tutarlarını gösteren defter kayıtları.

Karşılaştırmalı Tablo: Konkordato projesi teklifi ile olası bir iflas durumunda alacaklıların eline geçebilecek muhtemel rakamları kıyaslayan somut tablo.

Finansal Analiz Raporu: Projedeki tekliflerin gerçekleşmesinin kuvvetle muhtemel olduğunu onaylayan, bağımsız denetim kuruluşlarınca hazırlanmış makul güvence raporu.

Konkordatonun Tasdiki ve İflas Dengesi

Alacaklılar toplantısında yasal çoğunlukla (alacaklıların yarısı veya alacakların 2/3'ünü karşılayan 1/4 alacaklı grubu) kabul edilen proje, nihai karar için mahkemenin önüne gelir. Mahkeme, konkordatonun tasdik şartlarını incelerken teklif edilen meblağın borçlunun kaynakları ile orantılı olup olmadığına bakar. Eğer proje dürüstçe hazırlanmışsa ve alacaklılara iflas tasfiyesinden daha iyi bir sonuç vaat ediyorsa, mahkeme tarafından tasdik kararı verilir. Tasdik kararıyla birlikte konkordato projesini hükümleri, oy vermeyen alacaklılar dahil herkes için bağlayıcı hale gelir.

Ancak süreç her zaman başarıyla sonuçlanmaz. Eğer yasal nisaplar sağlanamazsa, proje gerçekçi bulunmazsa veya borçlu mühlet kurallarına aykırı davranıp mal kaçırırsa, mahkeme konkordato talep eylemini reddeder. Borçlunun iflasa tabi şahıslardan olması ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden birinin bulunması halinde, mahkeme borçlunun resen iflasına hükmeder. Bu durumda işletmenin tüm ticari faaliyetleri sonlandırılır ve mevcut mal varlığı alacaklıların tasfiyesi için iflas masasına devredilir. Hak kayıpları yaşamamak adına, sürecin en başından itibaren uzman bir kadroyla mahkemeye başvuru yapmak büyük önem arz etmektedir.

Adi Konkordato Nedir?

Piyasalarda sıkça duyulan adi konkordato nedir sorusu, aslında mali yapısı sarsılmış işletmelerin iflas sarmalına girmeden önce başvurduğu yasal aracı ifade eder. Arama motorlarında karşımıza çıkan konkordato ne demek sorusu en temel anlamıyla; dürüst bir borçlunun, alacaklılarıyla bir komiser eşliğinde ve yargı gözetiminde anlaşarak borçlarını vadeye yayması veya indirim almasıdır.

Hukukumuzda en yaygın tür konkordato adi (iflas dışı) konkordatodur. Bu süreç konkordato kurumunun kalbidir ve borçlu henüz iflas etmeden önce başlar. Borçlunun teklifine göre bu yasal yol; alacakların bir kısmından vazgeçilen tenzilat, sürenin uzatıldığı vade ya da ikisinin birleştiği karma model olarak yapılandırılır. Kanunda düzenlenen üç ana konkordato çeşitleri içinden hangisi seçilmişse, yeni takvim ona göre şekillenir.

Konkordato Tasdik Kararı Nedir?

Konkordato tasdiki, oylamaya katılan alacaklıların kanunun aradığı nitelikli çoğunlukla onay verdiği projenin, ticaret mahkemesi tarafından incelenip nihai olarak onaylanmasıdır. Mahkeme, teklif edilen meblağın borçlunun kaynakları ile orantılı olduğunu ve alacaklıların eline iflas durumundan daha fazla para geçeceğini tespit ederse konkordato projesini tasdik eder.

Bu karar alındığında, tasdik edilen konkordato artık oylamada ret oyu veren veya toplantıya hiç katılmayan alacaklılar dahil herkes için zorunlu hale gelir. Onaylanan konkordato planı doğrultusunda eski borçlar silinir ve yerine bu yeni takvim geçer. Gelen konkordato tasdik hükmü sayesinde, borçlu taahhüt ettiği taksitleri ödediği müddetçe yasal korumadan yararlanmaya devam eder.

Konkordato ile İflas Arasındaki Farklar Nelerdir?

Ticari hayatta konkordato ile ilgili en büyük yanılgı, bu kurumun iflasla aynı şey olduğunun sanılmasıdır. Oysa konkordato arasındaki felsefi ve hukuki farklar oldukça keskindir. İflas, borçlunun ticari hayatına son veren, tüm mal varlığını cebrî icra yoluyla satıp şirketi tasfiye eden yıkıcı bir yoldur. Yönetim yetkisi tamamen iflas idaresine geçer.

Buna karşın konkordato borçlunun ve ticari işletmenin piyasada kalmasını, üretimi sürdürmesini hedefler. Konkordato sayesinde borçlu, komiser nezaretinde işinin başında kalır ve şirketi yönetmeye devam eder. İflasta alacaklılar paralarını yıllar süren tasfiye kuyruklarından sonra alabilirken, konkordatoda önceden belirlenmiş net bir tahsilat planı mevcuttur.

Konkordato Talebinin Reddedilmesi Durumunda Ne Olur?

Her başvuru maalesef başarıyla sonuçlanmaz. Mahkeme, sunulan finansal analizleri yetersiz bulur, yasal alacaklı çoğunluğuna ulaşılamaz veya borçlunun kötü niyetli olduğu anlaşılırsa konkordato talebinin reddine karar verir. Sırasında konkordato korumasının kalkması, şirket için son derece ağır sonuçlar doğurur.

Eğer konkordato ilan eden borçlu iflasa tabi şahıslardansa ve doğrudan doğruya iflas sebeplerinden biri mevcutsa, mahkeme başka bir işleme gerek kalmaksızın resen borçlunun iflasına hükmeder. Şayet iflas şartları yoksa, ret kararıyla birlikte mühlet koruması tamamen kalkar. Bu durumda tüm alacaklılar durmuş olan icra takipleri dahil genel icra yollarına yeniden başvurarak cebrî tahsil etme süreçlerini başlatabilirler.

Konkordato Sürecinde Şirket Faaliyetleri Devam Eder mi?

Temel amaç işletmeyi yaşatmak olduğu için, süreç boyunca şirket faaliyetleri kesintisiz devam eder. Şirket mal üretmeye, fatura kesmeye ve ticaret yapmaya devam edebilir. Zira alacaklılara borç ödeyebilmek için nakit akışının sürmesi gerekir. Bu dönemde borçlu konkordato korumasından yararlanırken, tarafından atanan ve konkordato sürecini denetleyen uzmanın tam gözetimi altındadır.

İşletme, komiserin haberi ve izni olmaksızın rehin tesis edemez, kefil olamaz, fabrikasını veya demirbaşlarını satamaz; aksi halde yapılan işlemler geçersiz sayılır. Bu sıkı denetim, firmanın ticari itibarını korurken alacaklıların da haklarının korunmasını sağlar. Nakit sıkışıklığı nedeniyle maaş ödemekte zorlanan firmaların işçileri ise, İŞKUR'a başvuru yaparak 3 aylık maaşlarını Ücret Garanti Fonundan alabilirler.

Konkordato Mühleti İçerisinde İcra Takibi Yapılabilir mi?

Asliye ticaret mahkemesi, önüne gelen konkordato başvurusunu ve finansal tabloları eksiksiz bulursa derhal geçici mühlet kararı verir. Bu kararla birlikte borçlu adeta hukuki bir zırha bürünür ve koruma altına alınır. Yasa gereği, mühlet süreleri boyunca borçlu aleyhine hiçbir yeni icra takibi başlatılamaz ve daha önce başlatılmış olan tüm takipler derhal durur.

İhtiyati tedbir ve ihtiyati haciz kararları dahi bu dönemde borçlu üzerinde uygulanamaz, zamanaşımı ve hak düşürücü süreler işlemez. Bu sürecin tek istisnası rehinli alacaklardır; rehin sahibi alacaklılar takibe başlayabilir ancak muhafaza tedbiri alamaz ve rehinli malın satışını isteyemezler. Rehin dışındaki tüm adi alacaklılar için cebrî işlemler, mühlet sonuna veya tasdik anına kadar tamamen askıya alınmış olur.