Çek Nedir? Nasıl Düzenlenir?
Çek düzenlenirken belgeler konusunda özenli davranılmalı ve eksiksiz olarak doldurulmalıdır.
1. Çek Nedir?
Çek, bir kambiyo senedi türü ve güvenilir bir ödeme vasıtasıdır. Doktrine göre, kanun koyucunun belirlediği katı şekil şartlarına uygun olarak düzenlenen çek, para ödeme amacıyla hazırlanmış yazılı ve soyut bir havale olarak tanımlanır.
2. Çekin Tarafları Kimlerdir?
Temelinde üçlü bir ilişki yatan çekin tarafları:
v Düzenleyen / Keşideci: Çeki düzenleyen kişi
v Lehtar / Hamil: Ödemenin yapılacağı kişi
v Muhatap / Banka: Çekin ödenme emrini alan kişi,
olarak belirtilmiştir
3. Çek Düzenlemenin Şartları Nelerdir?
3.1. Türk Ticaret Kanununda Bulunan Şekil Şartları
Çekin, zorunlu şekil şartı ve alternatif şekil şartları olmak üzere iki tür şekil şartı vardır. İki tür de Türk Ticaret Kanunu’nun 780. maddesinin 1. fıkrasında düzenlenmiştir.
a. Çekin Zorunlu Şekil Şartları
Kanunun 780. maddesinde çekin şekil şartları düzenlenmiş ve 781/1. maddede ise bu şartların zorunlu unsurlar olduğu belirtilmiştir. Anılan maddede düzenlenen şekil şartlarından birini içermeyen senet, çek sayılmaz.
1. Senet metninde “çek” kelimesini içermelidir. Eğer metin Türkçe değilse o zaman metinde kullanılan dilde çeki karşılayan kelime kullanılmalıdır.
2. Belirlenen bir bedelin ödenmesi amacıyla bir “havale / ödeme emri” içermelidir.
3. Ödeyecek kişinin (muhatap/bankanın), ticaret unvanı gerekmektedir.
4. Düzenlenme tarihini belirtilmelidir. Ayrıca kesin bir takvim tarihine göre ayarlanmış olmalıdır.
5. Düzenleyen el yazısı ile imza atmalıdır.
6. Çek banka tarafından verilen seri numarası içermelidir.
7. Çek bir kare kod içermelidir.
Zorunlu şekil şartlarının eksikliği halinde çek geçersizdir.
b. Çekin Alternatif Şekil Şartları
Bazı şekil şartları her ne kadar zorunlu da olsa alternatifleri bulunduğu için ihtiyari olarak ele alınmaktadır. Bu şartlar her ne kadar zorunlu şekil şartlarının düzenlendiği TTK’nın 780. Maddesinin 1. Fıkrasında düzenlense de aslen ihtiyaridir. Bu şartlar:
1. Ödeme yeri belirtilmelidir. Çekte ödeme yerine ilişkin açıklık bulunmadığı takdirde muhatabın ticaret unvanının yanında gösterilen yer ödeme yeri sayılır (TTK m.781/2).
2. Düzenleme yeri belirtilmelidir. Eğer çekte düzenleme yeri belirtilmemişse, düzenleyenin adı yanında yazılı olan yerde düzenlenmiş sayılır (TTK m. 781/3).
Bu ihtiyari şartların eksikliği çekin geçerliliğini etkileyebilir.
3.2. 5941 Sayılı Çek Kanunu’na göre Çekin Şekil Şartları
Çek kanununda bulunan şekil şartları çekin geçerliliğini etkilemez. Türk Ticaret Kanunu’nda bulunan şartları içermesi geçerliliği için yeterlidir (ÇK, m. 2/9).
Çek Kanunu’nun 7. maddesinde bulunan çekin diğer şekil şartları çek defterine yazılmak suretiyle her yaprakta;
v Çek hesabının numarası,
v Çek hesabının bulunduğu banka şubesinin adı,
v Çekin sahibi eğer gerçek kişi ise adı ve soyadı, tüzel kişi ise sadece adı,
v Çek hesabı sahibi olan gerçek veya tüzel kişinin vergi kimlik numarası,
v Çekin tarihi,
v Çek hesabı sahibi eğer gerçek kişi ise kimlik numarası; tüzel kişilerde ise varsa Merkezi Sicil Kayıt Sistemi (MERSİS) numarası,
v Çek hesabı sahibi ile çeki düzenleyen yani keşide eden kişilerin farklı olması hâlinde, düzenleyenin de kimlik numarası bulunmalıdır.
4. Çek Nasıl Düzenlenir?
Çek düzenlenirken geçerliliği bakımından şekil şartlarına dikkat edilmelidir. Çek düzenlenirken belgeler konusunda özenli davranılmalı ve eksiksiz olarak doldurulmalıdır. Çek bankadan alınan resmi “çek defteri” kullanılarak düzenlenir. Çek düzenlenirken;
v Ödenecek kişinin adı, adresi ve hesap numarası belirtilmelidir.
v Çek üzerine ödeme miktarı hem sayısal olarak hem de yazılarak belirtilmelidir.
v Kesim tarihini de yazmak önemlidir. Çünkü çeke bağlanan hukuki sonuçlar kesim tarihi ile başlar.
v Çekin düzenlendiği yer de belirtilmelidir.
v Çekin geçerli olabilmesi için düzenleyen kişi el yazısıyla imza atmalıdır.
v Çek defterindeki sıra numarası çeke yazılmalıdır. Bu numara ile çekin takibi ve izlenmesi kolaylaşır.
v Açıklamalar kısmında işlem ayrıntılı ve açıkça anlatılmalıdır.
https://www.latifcembaran.com/ticaret-hukuku-avukati
Benzer Blog Yazılarımız:
https://www.latifcembaran.com/blog/senedi-ibraz-zorunlulugu
https://www.latifcembaran.com/blog/ciro-nedir-ciro-turleri-ve-cironun-iptali
https://www.latifcembaran.com/blog/karsiliksiz-cek
https://www.latifcembaran.com/blog/deniz-ticaretinde-tahkim
https://www.latifcembaran.com/blog/e-ticarette-cayma-hakki