Bilişim Sistemine Girme Suçu ve Cezası Nedir? TCK 243 Bilişim Suçları
Bilişim sistemine girme suçu, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girilmesi ya da sistemde hukuka aykırı şekilde kalmaya devam edilmesiyle oluşan bir bilişim suçudur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 243. maddesinde düzenlenen bu suç; bilgisayar, telefon, e-posta hesabı, sosyal medya hesabı ve diğer bilişim sistemlerine yetkisiz erişim sağlanması gibi farklı şekillerde gündeme gelebilir.
TCK 243 kapsamında bilişim sistemine girme suçunun cezası, fiilin işleniş biçimine ve ortaya çıkan sonuçlara göre değişmektedir. Sisteme hukuka aykırı girişin yanında verilerin yok olması veya değişmesi ya da bilişim sistemleri arasındaki veri nakillerinin hukuka aykırı şekilde izlenmesi halinde farklı yaptırımlar söz konusu olabilir. Bu yazıda bilişim sistemine girme suçu nedir, TCK 243 cezası nedir, suçun unsurları ve nitelikli halleri nelerdir, şikâyet ve zamanaşımı süreleri nasıl uygulanır gibi bilişim suçları açısından önemli konular ele alınmaktadır.
Bilişim Sistemine Girme Suçu Nedir?
Bilişim sistemine girme suçu, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak girilmesi ya da hukuka aykırı biçimde sistemde kalmaya devam edilmesiyle oluşan bir bilişim suçudur. 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 243. maddesinde düzenlenen bu suç, “Bilişim Alanında Suçlar” kapsamında yer almaktadır.
Bilişim sistemi kavramı yalnızca bilgisayarlarla sınırlı değildir. Bilgisayar, telefon, sunucu, e-posta hesabı, sosyal medya hesabı ve verilerin otomatik olarak işlendiği diğer dijital sistemler somut olayın özelliklerine göre bilişim sistemi kapsamında değerlendirilebilir.
Örneğin bir kişinin şifresini ele geçirerek onun e-posta veya sosyal medya hesabına izinsiz erişmek, şartları mevcutsa bilişim sistemine girme suçunu oluşturabilir. Burada önemli olan, bilişim sistemi üzerinde erişim yetkisi bulunmaksızın veya verilen yetkinin sınırları aşılarak sisteme girilmesidir.
TCK 243 Kapsamında Bilişim Sistemine Hukuka Aykırı Girme Suçu
TCK madde 243 uyarınca bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kişi cezalandırılır. Dolayısıyla suçun oluşması bakımından bilişim sisteminin tamamına erişilmesi şart değildir; sistemin belirli bir bölümüne yetkisiz şekilde erişilmesi de yeterli olabilir.
Hukuka aykırılık bu suçun temel unsurlarındandır. Bilişim sistemi üzerinde hak sahibi kişinin geçerli rızasının bulunması veya kişinin erişim konusunda hukuken geçerli bir yetkiye sahip olması halinde, kural olarak TCK 243 kapsamında hukuka aykırı girişten söz edilemez.
Bununla birlikte başlangıçta verilen erişim izninin sonradan kaldırılması veya kişinin kendisine tanınan yetkinin sınırlarını aşması farklı bir değerlendirme gerektirebilir. Bu nedenle bilişim sistemine girme suçlarında yalnızca şifrenin nasıl elde edildiğine değil, failin erişim yetkisinin bulunup bulunmadığına ve yetkinin kapsamına da bakılır.
Bilişim Sistemine Girme Suçunun Unsurları Nelerdir?
Bilişim sistemine girme suçunun oluşabilmesi için öncelikle TCK 243 anlamında bir bilişim sistemi bulunmalıdır. Failin bu bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı şekilde girmesi ya da sistemde hukuka aykırı olarak kalmaya devam etmesi gerekir.
Suç kasten işlenebilir. Failin, bilişim sistemine girmeye veya orada kalmaya yetkisi bulunmadığını bilmesine rağmen hareket etmesi gerekir. Bilişim sistemi sahibinin hukuken geçerli rızası ise fiilin hukuka aykırılığını ortadan kaldırabilir.
Bilişim sistemindeki verileri görmek, kopyalamak, değiştirmek veya yok etmek gibi sonraki eylemler ise somut olayın özelliklerine göre TCK 243 dışında başka suçların da değerlendirilmesine yol açabilir. Özellikle bilişim sisteminin işleyişini bozma veya verileri değiştirme gibi eylemlerde TCK 244 hükümleri ayrıca gündeme gelebilir.
Bilişim Sistemine Girme Suçunun Cezası Nedir?
5237 sayılı Türk Ceza Kanunu madde 243’e göre, bir bilişim sisteminin bütününe veya bir kısmına hukuka aykırı olarak giren veya orada kalmaya devam eden kimseye bir yıla kadar hapis veya adlî para cezası verilir.
Fiilin bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir.
Bilişim sistemine hukuka aykırı girme fiili nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur. Burada verilerin fail tarafından ayrıca ve bilerek değiştirilmesi ile sisteme giriş nedeniyle verilerin yok olması veya değişmesi birbirinden ayrılmalıdır. Verilere yönelik doğrudan müdahalelerde TCK 244 kapsamında ayrıca değerlendirme yapılması gerekebilir.
TCK 243 ayrıca, bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerini sisteme girmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izlemeyi de düzenlemektedir. Bu fiili gerçekleştiren kişi bir yıldan üç yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Bilişim Sistemine Hukuka Aykırı Girme Suçu Nasıl İşlenir?
Bilişim sistemine hukuka aykırı girme suçu farklı yöntemlerle işlenebilir. Bir başkasının kullanıcı adı ve şifresini izinsiz kullanarak hesabına erişmek, güvenlik önlemlerini aşarak sisteme girmek veya erişim yetkisi sona ermesine rağmen bilişim sisteminde kalmaya devam etmek somut olayın şartlarına göre bu suçu oluşturabilir.
Suçun meydana gelmesi için bilişim sisteminin bulunduğu cihaza fiziksel olarak müdahale edilmesi şart değildir. İnternet veya başka bir ağ üzerinden uzaktan erişim sağlanması da bilişim sistemine girme kapsamında değerlendirilebilir. Aynı şekilde başkasına ait bir cihaz üzerinden bilişim sistemine doğrudan erişim sağlanması mümkündür.
Her yetkisiz dijital işlem ise otomatik olarak yalnızca TCK 243 kapsamında değerlendirilmez. Bilişim sistemindeki verileri hukuka aykırı şekilde değiştirmek, yok etmek, başka yere göndermek, kişisel verileri ele geçirmek veya sistemin işleyişini engellemek gibi eylemler, fiilin niteliğine göre başka bilişim suçlarının veya Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen diğer suçların oluşmasına neden olabilir. Bu nedenle hukuki nitelendirme, bilişim sistemine nasıl erişildiği ve erişimden sonra hangi işlemlerin gerçekleştirildiği birlikte incelenerek yapılmalıdır.
Bilişim Sistemine Girme Suçunun Nitelikli Halleri Nelerdir?
Bilişim sistemine girme suçu TCK 243’te farklı görünüm biçimleriyle düzenlenmiştir. Suçun bedeli karşılığı yararlanılabilen sistemler hakkında işlenmesi halinde verilecek ceza yarı oranına kadar indirilir. Bu düzenleme, temel hale göre daha az ceza öngören özel bir haldir.
Buna karşılık bilişim sistemine hukuka aykırı olarak girme nedeniyle sistemdeki verilerin yok olması veya değişmesi daha ağır yaptırıma bağlanmıştır. Bu durumda fail hakkında altı aydan iki yıla kadar hapis cezasına hükmolunur.
Ayrıca bir bilişim sisteminin kendi içinde veya bilişim sistemleri arasında gerçekleşen veri nakillerinin, sisteme girilmeksizin teknik araçlarla hukuka aykırı olarak izlenmesi TCK 243/4 kapsamında ayrıca suç olarak düzenlenmiştir. Bu fiilin cezası bir yıldan üç yıla kadar hapistir.
Bilişim Sistemine Girme Suçunda Verilerin Yok Olması veya Değişmesi
TCK 243/3 uyarınca bilişim sistemine girme veya orada kalma fiili nedeniyle sistemin içerdiği veriler yok olur veya değişirse fail altı aydan iki yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Burada verilerin yok olması veya değişmesi, sisteme hukuka aykırı girişin sonucu olarak meydana gelmelidir.
Failin bilişim sistemindeki verilere ayrıca müdahale ederek bunları bilerek bozması, yok etmesi, değiştirmesi veya erişilmez kılması ise farklıdır. Bu durumda TCK 244’te düzenlenen sistemi engelleme, bozma, verileri yok etme veya değiştirme suçu gündeme gelebilir.
Dolayısıyla bilişim sistemine girmek ile sistemdeki verileri doğrudan değiştirmek aynı suç olarak değerlendirilmemelidir. Somut olayda gerçekleştirilen hareketlerin niteliğine göre TCK 243 ve TCK 244 hükümlerinin ayrı ayrı incelenmesi gerekir.
Bilişim Suçlarında Şikâyet ve Zamanaşımı Süresi
TCK 243’te düzenlenen bilişim sistemine girme suçu şikâyete tabi suçlardan değildir. Bu nedenle suçun öğrenilmesinden itibaren altı aylık bir şikâyet süresi bulunmaz. Suçun işlendiğinin yetkili makamlar tarafından öğrenilmesi halinde soruşturma ve kovuşturma kural olarak resen yürütülür.
Bununla birlikte mağdur, Cumhuriyet Başsavcılığına veya kolluk makamlarına başvurarak bilişim suçunun soruşturulmasını talep edebilir. Bilişim sistemine girme suçunun tespiti bakımından IP ve port kayıtları, oturum bilgileri, cihaz incelemeleri ve diğer dijital deliller önem taşıyabilir.
Dava zamanaşımı ise işlenen fiile ve uygulanacak cezanın üst sınırına göre belirlenir. TCK 243 kapsamındaki suçlar bakımından genel olarak TCK m. 66 hükümleri çerçevesinde sekiz yıllık olağan dava zamanaşımı süresi gündeme gelir. Somut olayda zamanaşımını kesen veya durduran nedenlerin bulunması halinde ayrıca değerlendirme yapılması gerekir.
Bilişim Sistemine Girme Suçunda Görevli ve Yetkili Mahkeme
Bilişim sistemine girme suçu bakımından görevli mahkeme Asliye Ceza Mahkemesidir. TCK 243 kapsamında yürütülen ceza yargılamaları, kanunda ayrıca daha ağır görevli bir mahkemenin görev alanına giren başka bir suç bulunmadıkça Asliye Ceza Mahkemesinde görülür.
Yetkili mahkemenin belirlenmesinde ise Ceza Muhakemesi Kanunu’ndaki genel yetki kuralları uygulanır. İnternet üzerinden veya bir ağ aracılığıyla bilişim sisteminde oturum açılması yoluyla işlenen bilişim suçlarında suçun işlendiği yerin belirlenmesi somut olayın teknik özelliklerine göre değerlendirme gerektirebilir.
Bu nedenle bilişim sistemine girme suçu bakımından yetkili mahkeme belirlenirken fiilin nerede gerçekleştirildiği, bilişim sistemine erişimin nereden sağlandığı ve suçun oluşumuna ilişkin diğer bağlantı noktaları birlikte incelenebilir.